اگر ديدى كه تحمل بيشتر دارد گاورس در آب جوشيده را بدون پالايش بخورد . به وزن يك اسكرجه قاوت با بيست اسكرجه آب بر آتش بجوشد تا آب غليظ مىشود سپس بيمار آن را بخورد . اگر در شيشهء آزمايش تشويش و جاى نگرانى نبود ، پيه مرغ را در آن بريز كه بيمار شفا مىيابد . اگر برآمدن كبد از مادهء خونى است ، نبايد مادهء اسهالى را از پايين بندآورى ، مبادا مادهء آزاردهنده و بدجنس در بالا بند آيد و كار دست بيمار بدهد . بايد علاج در اول متوجه طرف بالا باشد . بايد در علاج اسهال كبدى بسيار احتياط كنى و بر حذر باشى ؛ زيرا علاج اين حالت بسيار از اطبا را به اشتباه كشانيده است . فصل دوم علاج اسهال ناشى از معده و روده ، بدون پوست‌اندازى ما در فصلهاى گذشته راجع به دو سبب از سببهاى اسهال كه شامل اسهال از اثر لغزش معده يا لغزش روده بود بياناتى داشتيم ؛ اكنون مىخواهم اول به علاج اين دو حالت اشاره كنم . در باب معده قسمتى از علاجهاى لغزش معده را ياد گرفتى ! علاج لغزش روده نيز به آنها نزديك و متناسب است ؛ اما با اين همه ما داروهاى تناولى ، گذاشتنى و دستوراتى را كه لازم است در اينجا ذكر مىكنيم : دستورات عمومى اگر لغزش از اثر قرحه نباشد بايد داروهاى گيرنده ( قبوضيت‌دهندهء ) نيرومند را با داروهاى قبوضيت‌بخش گرمىدهنده مخلوط كنى . فرقى نمىكند كه دارو تناولى يا گذاشتنى باشد بايد اين دستور مراعات شود و بايد داروهايى را به كار برى كه به طبيعت كمك مىكند و روان را نيرو مىبخشد ، از قبيل : ترياق فاروق ، امروسيا و اثاناسيا . داروهاى ادرارآور نيز لازم است كه در اين حالت بسيار بهره رسانند . اگر متوجه شدى كه بلغم زياد جمع آمده است ، كوشش كن بلغم را پاكسازى كنى و اگر داروهاى بسيار نيرومند و نسبتا نيرومند بهرهء كافى نداد ، داروهاى در قوت و تأثيربخشى ميانگين و معتدل به كار گير ! شايد در اين حالت به خربق نياز داشته باشى . پاكسازى مادهء بلغمى در حالت بيمارى اسهال ، به وسيلهء قى دادن بيمار بد و سخت و دشوار است و كمتر رخ مىدهد كه بلغم وارد به معده به وسيلهء قى كردن بيرون آيد . بيمار تا امكان داشته باشد نبايد آب بنوشد و اگر ناگزير از نوشيدن آب باشد ، نبايد به هيچ وجه آب گرم بنوشد . اگر كمى شراب كهنهء خالص و كم‌مايه بنوشند بهره بينند ؛ اما اگر شراب ديگرى باشد زيان‌آور است و اگر زياد بنوشند بد است . اگر قصد سرگرمى با خوردن آجيل دارند ، بگذار قاوت جو ، قاوت قسب ( خرماى زرد ريز ) ،